پهنای باند (Bandwidth) حداکثر سرعت انتقال داده است و بر حسب مگابیت بر ثانیه (Mbps) گفته میشود، در حالی که ترافیک ماهانه کل حجم دادهٔ جابه‌جاشده در یک ماه است و بر حسب گیگابایت یا ترابایت می‌آید. بیشتر سرویس‌های VPS سهم ترافیک مشخصی دارند. مصرف خود را با ضرب میانگین حجم هر درخواست در تعداد درخواست‌ها تخمین بزنید.
تفاوت پهنای باند و ترافیک چیست؟
اتصال ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه مثل لوله‌ای پهن است و ترافیک یعنی کل آبی که ماهانه از آن عبور می‌کند. یک سرور می‌تواند سرعت بالا داشته باشد ولی سهم ماهانه‌اش کوچک باشد. برخی ارائهدهندگان ترافیک نامحدود می‌دهند و فقط سرعت را محدود می‌کنند؛ بقیه سهم ماهانه دارند و بعد از آن سرعت را کم می‌کنند، مبلغ اضافه می‌گیرند یا سرور را خاموش می‌کنند. شرایط هر پلن را قبل از خرید بخوانید. تأخیر هم موضوع سومی است که در پینگ چیست توضیح داده‌ایم.
ترافیک ورودی و خروجی
ارائهدهندگان معمولاً فقط ترافیک خروجی (outbound) را می‌شمارند، یعنی داده‌ای که سرور می‌فرستد. دانلود چیزی روی سرور اغلب حساب نمیشود، ولی این قاعده در هر شرکت فرق دارد. برای اطمینان به جزئیات پلن نگاه کنید.
چطور مصرف را تخمین بزنم؟
یک فرمول ساده: میانگین حجم پاسخ × تعداد درخواست در ماه.
- وبسایتی با ۱۰۰ هزار بازدید و حدود ۲ مگابایت برای هر صفحه: تقریباً ۲۰۰ گیگابایت. با کش و فشردهسازی تصویر خیلی کمتر میشود.
- پخش ویدیو: ساعت‌ها پخش مصرف را به‌سرعت بالا می‌برد.
- ربات تلگرام: معمولاً ناچیز، مگر فایل زیاد بفرستد.
- VPN یا پروکسی: مجموع مصرف همهٔ کاربران است و بسیار متغیر؛ بهتر است چند هفته اندازه بگیرید.
این‌ها نمونه‌های محاسباتی‌اند، نه آمار؛ مصرف واقعی را با ابزار اندازه‌گیری ببینید.
چطور مصرف را روی سرور ببینم؟
apt install vnstat -y
vnstat -mvnstat آمار ماهانه را از کارت شبکه می‌خواند. ارائه‌دهنده معمولاً عدد رسمی خودش را در پنل نشان می‌دهد و ملاک صورتحساب همان است.
وقتی سهم ترافیک تمام شود
بسته به ارائه‌دهنده سه اتفاق ممکن است: کاهش سرعت، هزینهٔ اضافه به‌ازای هر گیگابایت، یا خاموش شدن سرور. قبل از رسیدن به سقف هشدار بگیرید و سرور را زیر نظر داشته باشید. برای کم کردن مصرف از فشردهسازی (gzip/brotli)، CDN و کش استفاده کنید. اندازهٔ سرور و ترافیک را همراه هم در انتخاب VPS مناسب بسنجید.
با چه ابزارهایی مصرف لحظه‌ای را ببینم؟
iftop یا nload سرعت لحظه‌ای هر اتصال را نشان می‌دهند و vnstat آمار ساعتی، روزانه و ماهانه را می‌دهد. اگر ناگهان مصرف بالا رفت، با iftop ببینید کدام IP یا پورت مصرف می‌کند؛ ممکن است ربات‌های خزنده، حملهٔ DDoS یا برنامه‌ای باشد که ناخواسته فایل بزرگ می‌فرستد.
چگونه هزینهٔ ترافیک را کنترل کنیم؟
- پیش از خرید، سهم ماهانه و سیاست بعد از اتمام آن را بخوانید.
- مصرف واقعی را دو هفته با ابزار اندازه‌گیری ببینید و در ۲ ضرب کنید.
- فایل‌های بزرگ و رسانه را از CDN یا فضای ذخیره‌سازی جدا سرو کنید.
- تصویرها را فشرده و به قالب‌های امروزی مثل WebP تبدیل کنید.
- اگر مصرف بالاست، پلنی با ترافیک بیشتر بگیرید؛ معمولاً از بستهٔ اضافی منطقی‌تر است.
اتصال کند ممکن است علامت ترافیک زیاد نباشد؛ با پینگ و تأخیر تفاوت را ببینید.
ترافیک در کلوداسنپ
سهم ترافیک هر پلن کنار مشخصاتش و در خلاصهٔ سفارش نوشته میشود. ربات هنگام رسیدن مصرف به ۸۰ و ۹۵ درصد هشدار می‌دهد و در سقف سرور خاموش میشود، نه حذف. برگرداندن آن با خرید بستهٔ ترافیک یا فعال کردن «پرداخت به‌ازای مصرف» (هر گیگابایت اضافه از کیف پول کم میشود) ممکن است یا با ریست دورهٔ بعد. توجه کنید خاموش بودن سرور هزینهٔ آن را قطع نمی‌کند؛ تنها حذف سرور این کار را می‌کند. در سرورهای ایران ترافیک خریداری‌شده منقضی نمیشود. جزئیات هر پلن در قیمت‌ها و ربات است.
جمع‌بندی
پهنای باند سرعت لحظه‌ای است و ترافیک حجم ماهانه. هر دو را با نیاز خودتان بسنجید: مصرف را تخمین بزنید، شرایط پلن را بخوانید و بدانید در سقف چه میشود. با فشردهسازی، کش و CDN مصرف را میشود به‌طور محسوس کم کرد.
پرسش‌های پرتکرار
آیا ترافیک نامحدود واقعاً نامحدود است؟
معمولاً سرعت یا استفادهٔ منصفانه محدود میشود. شرایط را در توضیح پلن بخوانید.
هر ترابایت چند گیگابایت است؟
در کلوداسنپ بستهٔ هر ترابایت ۱۰۰۰ گیگابایت است؛ ارائهدهندگان دیگر ممکن است ۱۰۲۴ حساب کنند.
پهنای باند بیشتر یعنی پینگ کمتر؟
نه. این دو مستقلاند.
اگر ترافیک تمام شود دادهام پاک میشود؟
در کلوداسنپ سرور خاموش میشود و حذف نمیشود؛ ولی هزینهٔ آن تا حذف ادامه دارد.
چطور ترافیک را کم کنم؟
فشردهسازی، کش، CDN و کوچککردن تصویر و ویدیو.